گستره عدالت بسیار وسیع و متفاوت از مساوات است

خبرگزاری مهر – گروه دین و اندیشه: گستره عدالت بسیار وسیع و متفاوت از مساوات است

حجةالاسلام جعفری نیا با اشاره به تأکید قرآن بر اجرای عدالت در جامعه و اهمیت عدالت به عنوان یکی از اهداف بزرگ پیامبران، یادآور شد: گستره عدالت بسیار وسیع و متفاوت از مساوات است.

حجةالاسلام یعقوب جعفری نیا مفسر و پژوهشگر قرآن کریم در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: قرآن درباره عدالت طرح‌ها و توصیه‌هایی دارد و عدالت را به عنوان یک ارزش والا می‌شناسد، این مفهوم به قدری از نظر قرآن حائز اهمیت است که هدف از بعثت انبیاء در آیه‌ای مسئله اجرای عدالت عنوان شده است.(لیقوم الناس بالقسط) هدف انبیاء طراحی جامعه‌ای است که مردم خود قائم به قسط باشند.

وی افزود: خداوند در آیه 25 سوره حدید می‌فرماید: «ما رسولان خود را با دلایل روشن فرستادیم، و با آنها کتاب (آسمانى) و میزان (شناسایى حق از باطل و قوانین عادلانه) نازل کردیم تا مردم قیام به عدالت کنند.» بنابراین عدالت به قدری از منظر قرآن حائز اهمیت است که یکی از اهداف بزرگ پیامبران شمرده شده است.

این پژوهشگر و مفسر قرآن کریم یادآور شد: نکته‌ای در این آیه وجود دارد و آن این است که هدف پیامبران اجرای عدالت در دو مرحله است که یکی همین آیه 25 سوره حدید است که اشاره به فرستادن پیامبران با کتاب و ترازو کرده تا مردم خود قائم به قسط باشند، عدالتی که در این آیه مطرح شده، عدالت اجباری نیست. پیامبران در مرحله اول از نظر فکری و فرهنگی چنان زمینه سازی می‌کنند که نیازی به اجبار نیست و مردم خود قائم به قسط می‌شوند. این هدف بالاترین مرتبه است و هدف از رسالت پیامبران طراحی جامعه‌ای است که مردم آن به آن حدی از رشد برسند که خود قائم به قسط باشند.

وی با اشاره به مرحله دوم اجرای عدالت در جامعه گفت: اگر این شرایط آرمانی حاصل نشود، خداوند درمرحله دوم مسئله حدید را که به معنای آهن و شمشیر متذکر شده است تا اگر عدالت اجرا نشد، با اعمال حاکمیت و اعمال قانون عدالت را اجرا شود. بنابراین عدالت در جامعه یکی از اهداف بزرگ الهی است.

حجة‌الاسلام جعفری نیا با تأکید بر ضرورت تعریف مفهوم عدالت در قرآن گفت: همه ادیان، مذاهب و مکاتب از عدالت دم می‌زنند، اما مسئله مهم تعریف و چیستی عدالت است. عدالت در فرهنگ اسلامی این است که هرچیز در جای خود قرار گیرد. مفهوم عدالت با مساوات یکی نیست. گستره عدالت در قرآن به قدری وسیع است که در چند آیه مورد تأکید قرار گرفته است و در آیه 8 سوره مائده فرموده است: اى کسانى که ایمان آورده‏اید! همواره براى خدا قیام کنید و از روى عدالت،گواهى دهید! دشمنى با جمعیتى، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند! عدالت کنید، که به پرهیزگارى نزدیکتر است! و از (معصیت) خدا بپرهیزید، که از آنچه انجام مى‏دهید، با خبر است!

وی اضافه کرد: احکام اقتصادی هم جزئی از عدالت است. قرآن همواره کلیات را مورد تأکید قرار داده است و تطبیق آن با مصادیق برعهده پیغمبر و معصومین و پس از آن برعهده مومنین است. قرآن برای اقتصاد یا سیاست الگوی خاصی ارائه نکرده است؛ چون ممکن است در آینده الگوی بهتری ارائه شود. همین رویکرد راز جاودانگی قرآن است. در قرآن و اسلام اهداف مشخص و یافتن راهکارها به مردم واگذار شده است. البته عده‌ای اظهار می‌دارند که جزئیات نیز در قرآن ارائه شده است، اما در پاسخ به این عده باید گفت که وظیفه یک دین ارائه جزئیات نیست، دین کلیات را می‌گوید و جزئیات مطابق با نیازهای مردم استخراج می‌شوند.

وی جاه طلبی ها، گناه و به ویژه معصیت دور شدن از مکتب انبیا را در کنار عواملی چون بی‌تقوایی و بی ایمانی، جاه طلبی، خودخواهی و منفعت جویی از عواملی دانست که موجبات انحراف از عدالت را فراهم می‌آورد.