گزارش نهم: نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن

گزارش نهم:

خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)

نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن

گروه ادب: سومین نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم در سازمان دارالقرآن الکریم برگزار شد و در این نشست شیوه نگارش برخی کلمات، ارائه نظرات مختلف اعم از موافق و مخالف توقیفی بودن رسم الخط مصحف و ارائه ادلّه آنها مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

گزارش نهم: نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا)، سومین نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم، صبح ۱۴ آذرماه، با حضور مهدی قره شیخلو، رئیس سازمان دارالقرآن الکریم، احمد زرنگار سرپرست معاونت نظارت بر چاپ و نشر قرآن کریم، محمدعلی لسانی فشارکی، قاسم بستانی، محمدرضا حاج اسماعیلی، حجج اسلام یعقوب جعفری و علی حبیبی در سازمان دارالقرآن الکریم برگزار شد.

شیوه نگارش برخی کلمات، ارائه نظرات مختلف اعم از موافق و مخالف توقیفی بودن رسم الخط مصحف و ارائه ادلّه آنها و برگزاری نشست یک روزه پیرامون شیوه‌های مختلف کتابت قرآن در دستور این نشست بود که مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

زرنگار در ابتدای این نشست با اعلام دستور جلسه گفت: شیوه نگارش برخی کلمات متفاوت است، کلماتی که بدون دلیل روشنی به دو شکل نوشته می‌شوند که در این راستا باید این کلمات احصاء شود، همچنین تشخیص داده شود که آیا این کلمات دلیل روشنی دارند یا نه و با چه رسم و ضبطی نگاشته شوند بهتر است.

صدرالحفاظ در ادامه بحث در رابطه با مشکل نگارش برخی از کلمات عنوان کرد: کلماتی در قرآن وجود دارد که به دو شکل نوشته شده است که احصای این کلمات نیازمند طرح پژوهشی است که به نظر می‌رسد دانشجویان می‌توانند در این زمینه تحقیق کنند…

بستانی افزود: اگر رسم الخط رسمی را با شروطی پذیرفته ایم، مبنای کار ما این است که توقیفی نیست؛ از این رو می‌توانیم به صورت رسم الخط رسمی با رسم زمانه خود و روایت حفص از عاصم بنویسیم….

حجةالاسلام یعقوب جعفری در ادامه گفت: این سؤال مطرح است که ایا ما باید تابع رسم الخط عثمانی باشیم یا نه؟ کسانی که اصرار دارند این گونه باشد به توقیفی بودن هم معتقد نیستند و علت را مسائل سیاسی جهان اسلام مطرح می‌کنند. البته به نظرم چاپ قرآن در ایران باید به رسم الخط قیاسی باشد.

وی ادامه داد: عمده‌ترین مشکل در رسم عثمانی همین حذف «الف» هاست در کلماتی مانند: «ظلمین=ظالمین»، «صلحات= صالحات»، «سلطن=سلطان»، «یهمن=یاهامان» که بسیارند. البته می‌توان کلمات ویژه‌ای را مانند «صلوة» و «زکوة»، «حیوة»، «سموات» و… که به همین شکل مشهور شده‌اند و حدود بیست کلمه‌اند، حفظ کرد و بقیه را به صورت رسم الاملاء نوشت. اگر گفته می‌شود که در مصر در رابطه با رسم الخط تصمیم‌گیری شده است، باید گفت؛ تصمیم‌گیری برای آنها آسان بود؛ چرا که تصمیم گرفتند رسم عثمانی باشد. جاحظ هم معتقد است؛ اصل در کتابت این است که مطابق تلفظ باشد و می‌توان در این صورت الفاظی را استثنا قرار داد.

جعفری ادامه داد: در برخی موارد «الف» را می‌توان حذف کرد و در کلمه «صلوة» که یک کلمه قرآنی است به نظر می‌رسد، قداست پیدا کرده است؛ از این رو می‌توان آن را حفظ کرد.

وی تصریح کرد: آیةاللّه العظمی سبحانی که بر خط ایرانی در چاپ قرآن تأکید کرده‌اند، باید گفت؛ عثمان طه رسم عثمانی است و ایرانی هم رسم الاملاء یا قیاسی است، اما رسم ایرانی بودن، حلاوت خاصی دارد؛ چرا که قرآن‌هایی در شبه قاره هند یا ترکیه نوشته شده است که با نگاه اول می‌توان ایرانی نبودن آن را تشخیص داد.

گزارش نهم: نشست شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن

حاجی اسماعیلی دیگر عضو شورای عالی نظارت بر چاپ و نشر قرآن نیز معتقد است؛ تا زمانی که مقید نشده، توقیفی بودن رسم الخط قرآن در حوزه شرع یا عرف است، نمی‌توان کاری کرد. اگر در حیطه شرع است باید به فتوا عمل کرد و اگر عرف است باید تکلیف روشن شود؛ چرا که نگاه تاریخی و تطور دارد و رسم الخط مصحف عثمانی به همزه نوشته نشده و در آنها همزه وجود ندارد. البته عثمان طه مصاحف متفاوت القرائة و متفاوت الخط ارائه کرده است.

وی افزود: اگر بر مبنای استفتاء شیخ علی محمد الضباع عمل شود، براساس حفص از عاصم، در صورتی که قرائت مبنای کتابت باشد، مشکل حل می‌شود.

زرنگار در ادامه یادآور شد: در رابطه با کلماتی که به دو شکل نوشته می‌شود و باید احصاء شود، تعدادشان بسیار محدود است و از این منظر، تأکید ما بر استدلال علمی است تا رسم قیاسی پشتوانه علمی داشته باشد و بتوانیم مشکلات این حوزه را رفع کنیم.