نظر حجة‌الاسلام والمسلمین استاد محمد علی کوشا در مورد استاد جعفری

حجة‌الاسلام والمسلمین استاد محمد علی کوشا

محقق و منتقد حوزۀ تخصصی تفسیر و ترجمۀ قرآن کریم

عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزۀ علمیۀ قم

 

نگاهی به تفسیر کوثر

نظر حجة‌الاسلام والمسلمین استاد محمد علی کوشا در مورد استاد جعفریدانش تفسیر قرآن به خاطر شان والایش زیر بنای تمام دانش‌های حوزوی است، زیرا اساس فهم اسلام در گرو فهم و درک صحیح قرآن کریم است.

پدیده بزرگ وحی در قالب آیات قرآن بر قلب رسول اکرم صلی الله علیه و اله و سلم از جهت زمانی و رتبه‌ای مقدّم بر حدیث بوده و هست؛ زیرا حدیث به عنوان تبیین قرآن، زماناً و رتبتاً در مرحله بعد از قرآن واقع شده است.

از این روی باید حدیث را بر قرآن عرضه کرد نه قرآن را بر حدیث. توجه به این نکته ی مبنایی، نقش بسیار تعیین کننده‌ای در تفسیر و حتّی فقه و علم کلام دارد.

بی توجّهی به این مبنا و توجّه به عکس آن، اساس فهم را در تفسیر، فقه و کلام، دچار بد فهمی عمیقی‌ می‌کند و بسا عوارض منفی آن بن بست‌های فراوانی در فهم دین به وجود آورد. از این روی باید در هر تفسیری که نگاشته‌ می‌شود واحیاناً مجلدات متعدد  آن چشم‌ها را خیره و مجذوب خود‌ می‌سازد! باید دید که چنین تفسیری بر کدام مبنا مبتنی است؟

علاوه بر توجّه به مبنای مذکور،باید نگاه مفسّر نگاهی توام با تدبّر ، تعقّل و تفکّر باشد.

مفسّر واقعی کسی است که علاوه بر کسب دانش‌های مقدّماتی و مرتبط با تفسیر از بینشی بلند برخوردار باشد تا دچار یکسو نگری نشود. توجّه به زمینه صدور و مصبّ آیه در بیشتر موارد راه درست درک آیه را آسان‌ می‌سازد.

همچنین نیک نگریستن به معنای سمنتیک جملات مشابه (که مصداقی از آن از قدیم به‌ عنوان اشباه و نظایر در آیات مدّنظر بوده و جریان خواهد داشت) و تکیه برقواعد عام و خاص، مطلق و مقید (وبه تعبیری ناسخ و منسوخ) و مجمل و مبیّن،‌ می‌تواند به کشف مراد واقعی آیات کمک کند ومقصود آیه را مبرهن و روشن سازد.

در میان تفاسیر جدید معاصرما تفسیری که با قلمی روان و بیانی فنی و در عین حال ساده و همه کس فهم به رشته تحریر در آمده باشد، می‌توان به تفسیر ارجمند کوثر از نویسنده ادیب اریب و فقیه قرآن شناس جناب مستطاب آیت‌الله حاج شیخ یعقوب جعفری مراغی اشاره کرد.

جناب استاد جعفری مراغی صاحب آثار پربار وبرگی است که حقیقتاً هرکدام در موضوع خود بسیار مفید و ارجمندند.

این مفسر پرمطالعه که مایه‌های ادب (صرف، نحو، لغت و اشتقاق) را با عنصر هنر (معانی، بیان و بدیع) درهم آمیخته، موفق به ارایه تفسیری شده است که در عین جامعیت، خالی از هرگونه حشو و زواید است.

در این اثر نفیس پس از بیان مفهوم کلی هر سوره، نخست به معانی و توضیح مفردات و لغات آیات پرداخته شده و سپس ترجمه روان و دقیقی از آیات ارایه گردیده و آنگاه تفسیر هر آیه را به گونه مفید و مختصر بازبان شیرین فارسی بیان گشته است.

گاهی در قالب سوال و جواب، به شیوه بدیعی مراد و مقصود آیات برای خواننده تبیین شده است.

یکی از امتیازات این تفسیر، نو آوری‌های تفسیری‌ای است که گویای استقلال علمی مفسر ارجمند آن است .

کافی است که خوانندگان عزیز این اثر به تفسیر سوره نور و الرّحمان آن بنگرند و آن را با دیگر تفاسیر مقایسه نمایند تا جلوه‌های تفسیر اجتهادی برای آنان بهتر نمایان شود.

جناب استاد یعقوب جعفری علاوه بر مقام جامع علمی حوزوی، شخصیتی اخلاقی و اجتماعی است که وجود ایشان و امثال، برای حوزه‌های علمیه مایه مباهات و افتخار به شمار‌ می‌رود. نقد و بررسی روایات تفسیری هم یکی از کارهای مفید ایشان است که هنوز منتشر نشده است.

امیدواریم که معظّم‌له موفق به انجام کامل آن شوند و بدین وسیله یکی از خلاءهای مهم قرآن پژوهی را پر سازند و راهی نوین فراپیش مفسران نهند تا نسل جدید بتوانند با این مایه‌های علمی سرمایه‌های علمی و معنوی بیشتری را از طریق عالمان حوزوی شاهد باشند.

اینجانب آرزومندم که فرزندان فرهیخته جناب استاد جعفری مراغی بتوانند تمامی آثار پدر ارجمندشان را در مجموعه‌ای واحد به شکلی جذاب و چشم نواز به جامعه بزرگ فرهنگی ایران زمین ارایه نمایند و با عرضه این آثار گامی بلند در احیای مکتب قرآن و اهل بیت علیهم السّلام بردارند .

محمد علی کوشا