فبای آلاء ربکما تکذبان

فبای آلاء ربکما تکذبان

تابستان سال 1395 در مراغه در باغی که داریم مشغول نگارش تفسیر سوره مبارکه الرحمن بودم. در این سوره جمله فبای آلاء ربکما تکذبان 31 بار تکرار شده است. راجع به این آیه مشکلی به نظرم رسید. البته مشکل این نبود که چرا اینهمه تکرار شده، چون تکرار یک جمله مانند یک ترجیع بند برای تثبیت مطلب از فنون فصاحت است. مشکل این بود که این جمله، هم بعد از آیاتی که در آنها از نعمت‌های خدا صحبت شده آمده و هم بعد از آیاتی که در آنها از عذاب و نقمت سخن رفته، آمده است. و نوع مفسران و مترجمان، این آیه را همه جا چنین معنا کرده‌اند: پس کدام یک از نعمت‌های پروردگارتان را تکذیب‌ می‌کنید. در مواردی که این جمله پس از ذکر نعمت هاست مشکل ندارد ولی در مواردی که پس از ذکر عذاب و جهنم آمده چطور‌ می‌توان آنها را نعمت دانست؟ در تفاسیر پاسخ‌هایی گفته شده که انصافاً قانع‌کننده نیست.

در این باره بسیار فکر کردم و به کتاب‌های متعدد تفسیر و لغت که نرم افزارش را دارم مراجعه کردم و در اینترنت جستجو کردم، تا بالاخره به یک وجه وجیهی رسیدم و آن اینکه (آلاء) در اینجا به معنای نعمت‌ها نیست بلکه به معنای قدرت هاست و چندین نفر از اهل لغت به آن تصریح کرده اند. اگر چنین باشد دیگر مشکلی وجود ندارد چون هم نعمت و هم بلا از آثار قدرت خداست. (تفصیل این مطلب را در جلد یازدهم تفسیر کوثر نوشته ام)