آواز پر جبرئیل

آواز پر جبرئیل

در میان اهل کشف و شهود و مدعیان مکاشفات و واردات قلبى، کسانى چون ابن عربى و ملاصدرا و شیخ اشراق را داریم که برخى از یافته‏ هاى خود را نوشته‏ اند. شیخ اشراق در رأس آنهاست.

شهاب ‏الدین سهرودى، معروف به شیخ اشراق، در سهرود، یکى از دهات زنجان، متولد شد و در مراغه نشو و نما کرد و در زندان حلب در سال 587 (به سن 38 سالگى) مقتول شد. او علاوه بر کتاب مهم خود به نام «حکمة الاشراق»، رساله‏ هاى کوچکى هم دارد که یکى از آنها رساله‏اى به نام «آواز پر جبرئیل» است که در ضمن مجموعه آثار فارسى او که به کوشش دکتر مهدی بیانی چاپ شده، آمده است.

این کتاب شرح جریان مکاشفه ‏اى است که او با پیرى ملاقات کرده و از او سؤالاتى نموده است. از جمله از وى پرسیده: از کدام طرف آمده ‏اید؟ و پیر جواب داده: «ما جماعتى مجردانیم، از جانب ناکجا آباد مى‏رسیم.» مى‏گوید: مرا فهم بدان نرسید پرسیدم که آن شهر از کدام اقلیم است. گفت: «از آن اقلیم است که انگشت سبابه به آنجا راه نبرد» یعنى قابل اشاره نیست. سپس سؤالاتى کرده و پاسخ هایى گرفته که در آن کتاب نقل کرده است.

حال مى‏گوییم: مطالبى که این افراد اظهار مى‏کنند و آن را به عالم کشف و شهود و مکاشفه نسبت مى‏دهند، در صورتى که درست باشد و از باب تجسم تخیلات نباشد، تنها براى خودشان حجت است و دیگران نمى‏توانند به آن استناد کنند. مانند خواب هایى که انسان مى‏بیند، اگر کسى حتى پیامبر و امامان را در خواب ببیند و مطلبى از آنها بشنود، پس از بیدارى حتى براى خود او هم حجت نیست و باید از راه متعارف وارد شود.