ادب گفت و شنود

ادب گفت و شنود

گفتن و شنیدن دو وسیلۀ مهم برای ارتباط با دیگران و تفهیم و تفهم است و از نظر قرآن برای آنها آدابی وجود دارد که باید رعایت شود. از جمله اینکه انسان باید استوار و متین و زیبا و بر اساس حق سخن بگوید تا سخنان او در شنونده اثر مطلوب بگذارد:

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا (الأحزاب/70) اى کسانى که ايمان آورده‏ايد، از خدا پروا کنيد و سخنى درست و استوار گوييد.

گوش دادن و شنیدن سخن دیگران هم آدابی دارد. لازم است انسان موقع شنیدن سخن خدا سکوت را رعایت کند و خوب گوش بدهد و به قصد اطاعت آن را استماع کند:

وَإِذَا قُرِىءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُواْ‌له وَأَنصِتُواْ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ (الأعراف/204) و چون قرآن خوانده شود بدان گوش دهيد و ساکت باشيد تا مورد رحمت قرار گيريد.

موقع شنیدن سخنان مردم هم باید به همۀ آنها گوش فرادهد ولی در میان آنها بهترینش را برگزیند:

الَّذِینَ یسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِکَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِکَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ (الزمر/18) آنهايى که سخنان را گوش فرا مى‏دهند و از بهترين آنها پيروى مى‏کنند، آنها هستند که خدا هدايتشان کرده و آنها هستند که صاحبان خردند.

همچنین اگر فرد غیر قابل اعتمادی سخن گفت و خبری آورد، فوراً قبول نکند بلکه دربارۀ آن به تحقیق و بررسی بپردازد و هرگز با شنیدن شایعه و خبر تایید نشده، درباره اشخاص زود قضاوت نکند که موجب پشیمانی و چه بسا شرمندگی خواهد بود:

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَینُوا أَن تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ (الحجرات/6) اى کسانى که ايمان آورده‏ايد، اگر شخص فاسقى خبرى براى شما بياورد، درباره آن تحقيق کنيد، مبادا از روى نادانى به گروهى آسيب برسانيد و از کرده خود پشيمان شويد.