درختی که در جهنم می‌روید

درختی که در جهنم‌ می‌روید

با بررسی آیات قرآنی معلوم‌ می‌شود که بهشتیان و دوزخیان هر کدام غذای خاصی خواهند داشت از جمله اینکه دوزخیان ميوه تلخ و سوزنده درختی به نام زقّوم را خواهند خورد، درختی که در جهنم‌ می‌روید و منظره زشت و نفرت آورى دارد.

أَذَلِكَ خَيْرٌ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ. إِنَّا جَعَلْنَاهَا فِتْنَةً لِّلظَّالِمِينَ. إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ (صافات62/64)

در اين آيات، ميان نعمت‏هاى بهشتى به خصوص ميوه‏هايى كه رزق معلوم بهشتيان است و ميان طعام اهل جهنم كه همان ميوه تلخ و سوزنده درخت زقّوم است، مقايسه شده است. آن ميوه‏هاى بهشتى مخصوص مخلصين است كه در  آيات پيشین از آنها ياد شده و اين ميوه جهنمى عذابى براى ظالمان است و جالب است كه از هر دو طرف به عنوان  «نُزُل» یعنی وسیله پذیرایی ياد شده، با اين پرسش كه از لحاظ پذيرايى، آن بهتر است يا اين؟ گويا كه در جهنم، كافران و ستمكاران با ميوه  درخت زقّوم پذيرايى مى‏شوند! اين از باب تهكّم و استهزاست.

در آيات بعدى براى درخت زقّوم دو ويژگى ذكر شده است:

  1. زقّوم درختى است كه در قعر جهنم مى‏رويد و بالا مى‏آيد.
  2. شكوفه و ميوه آن درخت، در زشتى و پلشتى همانند سرهاى شياطين است.

ظالمان از اين درخت مى‏خورند و شكم‏هاى خود را از آن پر مى‏كنند و روى آن آبى جوشان و متعفّن مى‏خورند. در  واقع آن آب جوشان هم خالص نيست، بلكه آميخته با آلودگى‏ها و تعفّن‏هاست.

غير از اين آيه، در دو آيه ديگر هم از درخت زقّوم نام برده شده كه غذاى اهل جهنم است. (دخان/43؛ واقعه/52)

درخت زقّوم چه نوع درختى است؟ آيا آن، درختى است كه تنها در جهنم مى‏رويد و در دنيا درختى به اين نام وجود  ندارد؟ از ظاهر سه آيه‏اى كه درباره زقّوم در قرآن آمده و ويژگى‏هايى كه براى آن ذكر شده، چنين برمى‏آيد كه آن درختى  است كه فقط در جهنم مى‏رويد و چنين درختى در دنيا حداقل در حجاز وجود نداشته و شناخته شده نبوده است.  اين مطلب را روايتى كه درباره زقّوم نقل شده، تأييد مى‏كند و آن اينكه وقتى آيه زقّوم نازل‌ شد، قريش گفتند: ما چنين  درختى را نمى‏شناسيم.