تلاقی دو درياى شيرين و شور

تلاقی دو درياى شيرين و شور

در چند آيه از قرآن کريم، از دو درياى خاص ياد شده که در کنار هم و چسبيده به هم هستند، ولى به همديگر مخلوط نمى‏شوند، گويا ميان آنها حجاب و پرده‏اى قرار دارد، يکى از اين دو دريا شيرين و گوارا و ديگرى شور و تلخ است، از جمله آن آیات این آیه است:

وَ هُوَ الَّذى مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخًا وَ حِجْرًا مَحْجُورًا. سورۀ فرقان، آيۀ 53

و اوست آن‏که دو دريا را به همديگر جارى کرد، اين شيرين و گوارا و آن شور و تلخ است و ميان آن دو فاصله و مانعى قرار داد.

این آیه در مقام بيان يکى از مظاهر قدرت خداوند، از وجود دو دريا خبر مى‏دهد که در کنار هم هستند و به سوى همديگر روانند، ولى ميان آن دو مانعى وجود دارد و با يکديگر مخلوط نمى‏شوند. يکى از آنها شيرين و ديگرى شور و تلخ است.

از لحن این آیه و آیات دیگری که به مضمون است، به روشنى فهميده مى‏شود که اين دو دريا واقعا وجود دارند و خدا آنها را به عنوان يکى از آثار قدرت خود بيان مى‏کند. حال اين سؤال پيش مى‏آيد که اين دو دريا با اين ويژگي‌ها در کجا قرار دارند؟

در تعيين محل اين دو دريا از سوى مفسران، نظرات گوناگونى ارائه شده است، از جمله اینکه منظور از دو دريا آب‌هاى زيرزمينى است که شيرينند و آبهاى دريا که شورند و قشر زمين فاصله ميان آنهاست. یا منظور، رودخانه ‏ها و درياهاست که اولى شيرين و دومى شور است. یا منظور اقيانوس هند و بحر احمر و درياى عمان و بحر احمر است که در باب المندب به هم مى‏رسند. یا منظور از درياى شيرين رود فرات است که پس از تلاقى با چند رود ديگر به خليج فارس مى‏ريزد و منظور از درياى شور خليج فارس است. یامنظور از درياى شيرين دلتاى رودخانه‏ هاى بزرگ است که در کناره‏هاى درياهاى شور قرار دارند.

اين بود نظرهاى گوناگونى که در برخى از کتاب‌هاى تفسيرى آمده است.

حال مى‏گوييم: در عصر ما بسيارى از چيزهايى که درک آنها براى گذشتگان مشکل و حتى غير ممکن بود، به کمک اطلاعات جديد قابل فهم شده است. از جمله آنها همين مسئله دو درياى شيرين و شور است که به هم مخلوط نمى شوند. گزارش‌هاى مستندى از وجود چنين درياهايى در مناطق مختلف جهان در دست است. البته وجود چنین دریاهایی برای مخاطبان قرآن در عصر نزول معلوم نبود ولی هدف این آیات تنها خبر دادن از وجود آنهاست  هرچند محل وجود آنها را ندانند.

مطابق یافته‌های جدید، معلوم شده که در چندین جا از اقیانوسها، دو دریای شور و شیرین در کنار هم قرار دارند که از جملۀ آنها محل تلاقى درياى مديترانه و اقيانوس اطلس است که در تنگۀ جبل الطارق به هم مى‏رسند که به دلايلى مانند دماى آب و ميزان شورى و شيرينى از هم جدا مى شوند.

همچنين در اقيانوس اطلس جريان آب شيرينى وجود دارد که آن را «گلف استريم» مى‏نامند. اين جريان عظيم از سواحل آمريکاى مرکزى حرکت مى‏کند و سراسر اروپا را طى مى‏کند و به سواحل اروپاى شمالى مى‏رسد.عرض اين جريان 150 کيلومتر و عمقش حدود800 متر است و با آبهاى شور اطراف خود مخلوط نمى‏شود. گلف استريم، رودخانه عظيم و مرموزى است که در اقبانوس نيلگون اطلس جارى‏است و يکى از عظيم ترين و نيرومند ترين جريانهاى آب دنيا محسوب مى‏شود.

این مطلب در برخی از کتاب‌های جغرافیایی به تفصیل ذکر شده و من آن را از سايت ويكيپديا، دانشنامۀ آزاد نقل می‌کنم.

به نظر مى‏رسد که در صورت صحت اين گزارش‌ها، اين وجه از وجوه ديگرى که گفته شده مناسب‏تر است. و اگر این آیات را حمل بر این پدیدۀ شگفت آور بکنیم، به معنای روشنی رسیده‌ایم.